حسين مير حيدر
58
معارف گياهى ( فارسى )
سمّى سولانين آن بيرون رود ، كه در بخش هر گياه مشروحا ذكر شده است . ولى به طور كلى وقتى صحبت از گياهان سمى خانواده سولاناسه مىشود منظور بلّادون ، بنگ ، لفّاح و تاتوره است كه در اين رديف تاتوره از سايرين از نظر سميت قوىتر مىباشد و شاهدانه از همه ضعيفتر است . Haginawa Harada معتقدند كه گياهان بلّادون و تاتورهء علفى و بنگدانه ( بنج ) هر سه در يك رديف به عنوان ضد اسپاسم در طب سنتى به كار مىروند . بين گياهان فوق گياه بلّادون آلكالوئيد بيشترى دارد و در عين حال سميت آن كم و تأثير اسپاسم بودن آن نيز خيلى قوى است . بنابراين بين گياهان فوق كه همه داراى هيوسيامين هستند ، بلّادون مفيدترين و بهترين است . تاتوره از نظر خاصيت ضد اسپاسم مشابه بلّادون مىباشد ولى سميت تاتوره بيشتر و قوىتر است . گياه بنگدانه يا هيوسياموس داراى آلكالوئيد كمتر و خاصيت ضد اسپاسم خيلى ضعيف ولى سميّت قوى است و به اين علت است كه در چين از بلّادون ، با اينكه آلكالوئيد زيادى دارد ولى در عين حال سميت آن نسبت به مقدار آلكالوئيد آن زياد نيست به عنوان ضد اسپاسم و ضد تشنج قوى استفاده مىشود . بههرحال بين گياهانى كه داراى هيوسيامين هستند ، بلّادون از نظر دارويى بهترين است ولى توجه شود كه بههرحال سمّى است و مصرف آن بايد زير نظر پزشك و در حد مجاز باشد . بلّادون را سابقا در مازندران « جمشيدكش » نيز مىگفتهاند زيرا ظاهرا جمشيدنامى ، مقدار زيادى از ميوهء بلّادون را به جاى گيلاس خورده و همين مسئله باعث مسموميت و مرگ او شده است . بلّادون در طب سنتى به مصارف داخلى و خارجى مىرسد و براى تسكين دردهايى كه با بسيارى از بيمارىها همراه است به مقدار مجاز با نظر پزشك تجويز مىشود و در دفع و تسكين سياهسرفه و براى رفع انقباضهاى تشنجى بعضى اعضا مانند عنق رحم و مقعد و مجراى بول و همچنين در بسيارى از دملها به منظور سر باز كردن آن استعمال مىشود . و ضمنا در مواردى براى دردهاى سرطانى ، صرع ، جنون ، كزاز ، آسم و روماتيسم مفصلى و دلپيچههاى توأم با درد و اسهال خونى به ميزان محدود و مجاز تجويز مىشود . از بلّادون براى گشاد كردن مردمك چشم نيز استفاده مىشود [ موزيگ و شرام ] . توجه : فرآوردههاى سمّى گياهان خانوادهء سولاناسه مانند بلّادون با فرآوردههاى دارويى يد و كلر ناسازگار هستند و در موقع مصرف داخلى بايد به اين نكته توجه شود . در مواردى كه در اثر خوردن گياهان خانوادهء سولاناسه مسموميت ايجاد شده